Kiểm soát hành vi tham gia quảng cáo của người nổi tiếng (16/08)

Các đại biểu Quốc hội chung nhận định: việc xây dựng hành lang pháp lý để chuẩn hóa hoạt động quảng cáo thông qua người ảnh hưởng là cần thiết. Những quy định này không nhằm mục đích siết chặt, mà nhằm xác lập giới hạn rõ ràng và trách nhiệm cụ thể cho các bên liên quan, đặc biệt là với người ảnh hưởng có sức ảnh hưởng lớn trong cộng đồng. Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thuý, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh cho rằng: Trong số nhiều nội dung sửa đổi luật quảng cáo lần này, nội dung được nhiều người quan tâm là quy định về người chuyển tải sản phẩm quảng cáo, trong đó xác lập rõ ràng và cụ thể trách nhiệm, nghĩa vụ. Trong trường hợp họ quảng cáo trên môi trường mạng xã hội cùng với các hoạt động khác thì họ phải có dấu hiệu nhận biết để giúp người dùng phân biệt được nội dung họ quảng cáo với nội dung hoạt động khác.

Theo đại biểu Bùi Hoài Sơn, đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà nội, Luật quảng cáo sửa đổi năm 2025 lần đầu tiên xác lập rõ ràng trách nhiệm và nghĩa vụ của người có ảnh hưởng là một bước tiến rất quan trọng trong việc xây dựng một môi trường quảng cáo minh bạch lành mạnh và văn minh.

Trong kỷ nguyên số, những người có ảnh hưởng đang trở thành kênh truyền thông có sức lan tỏa rất lớn. Họ không chỉ giới thiệu sản phẩm mà còn định hình xu hướng, tạo ra hành vi tiêu dùng và thậm chí ảnh hưởng đến quan niệm sống và thẩm mỹ cũng như nhận thức xã hội. Chính vì vậy nên chúng ta không thể tiếp tục xem họ chỉ đơn thuần là những người quảng bá như trước đây nữa mà phải coi họ là một chủ thể có trách nhiệm xã hội rõ ràng hơn. Việc luật hóa trách nhiệm này là một thông điệp rất mạnh mẽ để những người có ảnh hưởng sẽ đồng hành cùng với cộng đồng trong việc lan tỏa những giá trị tích cực trung thực và có trách nhiệm. Đây cũng là cách để nâng cao đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực sáng tạo nội dung và tạo môi trường công bằng cho các bên tham gia quảng cáo từ doanh nghiệp đến người tiêu dùng. Quan trọng hơn, nó giúp định hình lại chuẩn mực truyền thông trong thời đại kỹ thuật số, nơi mà sức mạnh không đi kèm với trách nhiệm thì sẽ rất dễ dẫn đến những hệ lụy tiêu cực. Với ý nghĩa đó, đại biểu Bùi Hoài Sơn lưu ý, để người có ảnh hưởng có thể làm tốt trách nhiệm xã hội của mình, cần thiết lập các cơ chế đồng bộ: "chúng ta cần phải xây dựng một cơ chế hỗ trợ đồng bộ và khả thi. Trước hết, tôi nghĩ chúng ta cần phải thiết lập một hệ thống cơ sở dữ liệu công khai và đáng tin cậy về các sản phẩm dịch vụ được phép quảng cáo thực phẩm chức năng mỹ phẩm đến các sản phẩm tài chính bảo hiểm công nghệ. Đây sẽ là nơi mà người có ảnh hưởng có thể tra cứu nhanh chóng giúp họ đưa ra được quyết định đúng đắn trước khi hợp tác truyền thông. Thứ hai, chúng ta cũng nên ban hành bộ quy tắc ứng xử và hướng dẫn nghề nghiệp dành riêng cho những người có ảnh hưởng tương tự như là bộ quy tắc đạo đức trong báo chí là quy tắc ứng xử trên không gian mạng của chúng ta đã có những việc này không chỉ giúp cho họ hiểu rõ nghĩa vụ pháp lý mà còn hỗ trợ việc định hướng hành vi nghề nghiệp một cách có trách nhiệm và chuẩn mực. Thứ ba chúng ta cũng cần khuyến khích mô hình tự kiểm duyệt trong các cộng đồng người làm nội dung số, nơi họ có thể chia sẻ những cảnh báo để kiểm tra chéo thông tin và nâng cao ý thức nghề nghiệp với nhau khi mà các cơ chế pháp lý đi kèm với sự tự giác và cộng đồng hỗ trợ. Tôi tin rằng trách nhiệm của người có ảnh hưởng sẽ không còn là áp lực nữa mà sẽ trở thành một tiêu chuẩn mới cho sự chuyên nghiệp và uy tín trong môi trường truyền thông hiện đại"

Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cho rằng, trong bối cảnh phát triển thương mại điện tử và quảng cáo xuyên biên giới hiện nay, để xác định rõ phạm vi trách nhiệm của người ảnh hưởng khi tham gia hoạt động quảng cáo, đảm bảo nội dung quảng cáo phù hợp với văn hóa, đạo đức xã hội, phản ánh trung thực nội dung sản phẩm cũng là việc không dễ dàng. Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đề nghị cần thực hiện một số giải pháp. Thứ nhất là cần tăng cường quản lý và giám sát đa chiều giữa cơ quan quản lý nhà nước về quảng cáo, quản lý về nội dung số cũng như là quản lý về thương mại điện tử và các đơn vị khác có liên quan để có cái nhìn tổng thể và quản lý hiệu quả hơn, cần sử dụng công nghệ trong giám sát, ứng dụng công nghệ hiện đại như là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn để tự động phát hiện các nội dung quảng cáo vi phạm trên không gian mạng, đặc biệt là các nội dung quảng cáo xuyên biên giới, xây dựng một cơ chế báo cáo vi phạm hiệu quả, cần tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội, báo cáo các hành vi vi phạm pháp luật về quảng cáo. Thứ hai là cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các bên liên quan bao gồm đối với người có ảnh hưởng thì cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục về đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và các quy định pháp luật có liên quan, đồng thời khuyến khích những người có ảnh hưởng ký kết các bộ quy tắc ứng xử tự nguyện. Đối với doanh nghiệp  cần nâng cao nhận thức về tuân thủ pháp luật quảng cáo, tránh sử dụng các hình thức quảng cáo không minh bạch sai sự thật.

Việc quy định rõ trách nhiệm của người có ảnh hưởng tham gia hoạt động quảng cáo không chỉ giúp minh bạch hoá hoạt động này, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đặc biệt trong bối cảnh bùng nổ công nghệ thông tin như hiện nay. Đây cũng là cơ sở pháp lý để bảo vệ chính những người ảnh hưởng, giúp họ hoạt động bền vững, minh bạch và được công nhận là một ngành nghề hợp pháp trong nền kinh tế số.