Giá trị cốt lõi của chuyển đổi số phải được xây dựng trên nền tảng bảo đảm quyền con người

Tại phiên thảo luận chuyên sâu với chủ đề về "Bảo vệ công dân trong kỷ nguyên chuyển đổi số, góc nhìn từ Việt Nam" trong khuôn khổ Lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh khẳng định , Lễ mở ký Công ước Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là diễn đàn để cộng đồng quốc tế cùng thể hiện cam kết, thống nhất hành động trong cuộc chiến chống tội phạm mạng xuyên biên giới, nhất là trong bối cảnh kỷ nguyên của Cách mạng công nghiệp 4.0, được định hình bởi các công nghệ đột phá như Trí tuệ nhân tạo (AI), Dữ liệu lớn (Big Data), Chuỗi khối (Blockchain) và Internet vạn vật (IoT), song hành với những thành tựu công nghệ là sự gia tăng nhanh chóng của tội phạm mạng với quy mô toàn cầu và phương thức hoạt động ngày càng phức tạp

Trước những yếu tố thách thức đó, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh quan điểm của Việt Nam về giá trị cốt lõi của chuyển đổi số và công nghệ phải được xây dựng trên nền tảng bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong môi trường số.

Để hiện thực hóa quan điểm này, Bộ Tư pháp Việt Nam đề xuất một số giải pháp trọng tâm sau. Đó là cần chú trọng hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trên môi trường số, dựa trên nền tảng là các điều ước quốc tế về quyền con người. Theo đó, cùng với Công ước về quyền con người,  Công ước Hà Nội tạo thành một hệ thống pháp lý đồng bộ, xác lập các cơ chế pháp lý để bảo vệ những quyền của con người trước các nguy cơ từ môi trường số.

Bên cạnh đó, bảo đảm sự hài hòa giữa pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế, gắn kết giữa nguyên tắc của luật pháp quốc tế và điều kiện đặc thù của mỗi quốc gia là yếu tố quan trọng nâng cao hiệu quả thực thi các cam kết quốc tế tại chính quốc gia mình. Tại Việt Nam, các quy định về bảo vệ quyền con người, quyền công dân được ghi nhận trong một chương riêng tại Hiến pháp năm 2013 và trong những năm qua, Việt Nam đã nỗ lực hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thiết lập hành lang pháp lý chặt chẽ và chế tài xử phạt nhằm ngăn chặn, xử lý nghiêm minh hành vi xâm phạm quyền con người, quyền công dân trên môi trường số ở cả ba cấp độ: hình sự, hành chính và dân sự.

Những nỗ lực này đã giúp Việt Nam nhận được sự ghi nhận rộng rãi từ cộng đồng quốc tế, thể hiện qua sự hiện diện tích cực của Việt Nam tại các diễn đàn quốc tế. Đặc biệt, ngày 14/10/2025, Việt Nam tiếp tục được bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp quốc nhiệm kỳ thứ hai liên tiếp (nhiệm kỳ 2026-2028). Để tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, trọng tâm là sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự, Luật Xử lý vi phạm hành chính; xây dựng Luật Trí tuệ nhân tạo để quy định những nguyên tắc tôn trọng và bảo vệ quyền con người trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo…

Cùng với đó, trong kỷ nguyên chuyển đổi số, bảo vệ quyền con người cần được thực hiện song hành với việc bảo vệ an ninh quốc gia, an toàn trật tự xã hội, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của kinh tế - xã hội. Bảo vệ công dân trên không gian mạng không chỉ có vai trò nòng cốt của Nhà nước mà còn là trách nhiệm của từng cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức và của toàn xã hội. Trong kỷ nguyên số, khi mỗi dữ liệu cá nhân đều có thể trở thành mục tiêu tấn công, thì sự thờ ơ chính là sự tiếp tay cho các hành vi vi phạm. Do đó, bảo vệ không gian mạng phải được xem là một nghĩa vụ đạo đức và pháp lý không thể tách rời của mọi chủ thể trong xã hội; quyền con người trên không gian số chỉ được bảo vệ và tôn trọng thực sự khi mọi chủ thể cùng chủ động, đồng hành và chia sẻ trách nhiệm. Để chuyển hóa nguyên tắc này thành hành động thiết thực, bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý, cần đẩy mạnh triển khai đồng bộ các giải pháp như tuyên truyền, nâng cao nhận thức; củng cố, phát triển các tổ chức, hiệp hội an ninh mạng; tăng cường đối thoại, phối hợp giữa Nhà nước - doanh nghiệp - xã hội; huy động đa dạng nguồn lực đầu tư cho cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Những giải pháp này đóng vai trò then chốt trong việc định hình ý thức trách nhiệm và củng cố năng lực thực thi pháp luật về bảo vệ quyền con người trên không gian mạng./.