Lào Cai: Bỏ thuốc lá, trồng dược liệu

Thuốc lá từng là một trong những cây trồng phổ biến ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai... Những vùng chuyên canh trồng cây thuốc lá quy mô lớn của tỉnh Lào Cai có thể kể đến như Bắc Hà, Mường Khương, Bát Xát và Văn Bàn… Dù được đầu tư nhưng sự bấp bênh về thị trường, cùng những quy định nghiêm ngặt của pháp luật về sức khỏe cộng đồng khiến bà con nông dân ở Lào Cai dần từ bỏ cây thuốc lá.

Lựa chọn cây dược liệu ở 3 tầng tán khác nhau, gia đình bà Đặng Thi Hoa ở thôn Khuyên Giò (xã Yên Bình – tỉnh Lào Cai) đã có nhiều sáng tạo trong quá trình canh tác. Tầng cao nhất, gia đình bà Hoa trồng cây quế có thể thu hoạch từ năm thứ 5 khi tỉa thưa tán; tầng thứ 2 trồng cây khôi nhung với chiều cao từ 1,2 – 2m có đặc tính ưa bóng mát, ít ánh sáng và cho thu hoạch lá thường xuyên; tầng dưới cùng sát mặt đất, bà Hoa trồng cây sơn thục để thu hoạch củ. Phát triển mô hình trồng cây dược liệu cộng sinh giúp gia đình bà Hoa tận dụng công chăm sóc, tiết kiệm phân bón hữu cơ.

Khác với cây thuốc lá thường phải sử dụng nhiều phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật khiến đất nhanh bị bạc màu, các loại cây dược liệu thường phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng bản địa. Điều này giúp bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, hạn chế xói mòn đất và duy trì đa dạng sinh học.

Nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi nên diên tích trồng cây dược liệu của HTX Lũng Lô ở xã Thượng Bằng La (tỉnh Lào Cai) liên tục được mở rộng. Với quy mô trên 10 ha, vùng trồng dược liệu của HTX Lũng Lô được thực hiện bài bản theo chuỗi liên kết từ sản xuất cho đến tiêu thụ. Ông Đỗ Bảo Long – Giám đốc HTX Lũng Lô (xã Thượng Bằng La – tỉnh Lào Cai) cho biết: Chiến lược của chúng tôi là liên kết với các hộ dân ở quanh vùng đây để phát triển dược liệu…Chúng tôi có tham vọng là đưa vùng này trở thành vùng trồng dược liệu đặc trưng, mang lại thu nhập cao cho người dân.

Xã Hưng Khánh (tỉnh Lào Cai) là địa phương có tiềm năng lớn về phát triển cây dược liệu. Trên địa bàn xã Hưng Khánh đã hình thành vùng chuyên canh trồng quế quy mô hơn 3.000 ha, trong đó hơn 300 ha đạt tiêu chuẩn chứng nhận quốc tế, 50 ha đạt tiêu chuẩn hữu cơ trong nước. Anh Lê Văn Luyện – TP Kinh tế xã Hưng Khánh (tỉnh Lào Cai) cho biết, cây quế của địa phương đã phát triển thành chuỗi liên kết với sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và bà con nông dân. Nhờ đó, sản xuất nông nghiệp của xã Hưng Khánh đang từng bước hình thành các sản phẩm đặc hữu, chất lượng cao không chỉ đáp ứng thị trường trong nước, mà còn được xuất khẩu ra thị trường thế giới. Để xuất khẩu được thì phải đáp ứng được yêu cầu của quốc tế và để làm được điều đó thì đầu tiên chúng tôi phải tuyên truyền, hướng dẫn cho các hộ thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng.

Toàn tỉnh Lào Cai hiện có hơn 800 loài cây dược liệu, trong đó khoảng 80 loài có tiềm năng khai thác thành sản phẩm như sâm Hoàng Liên, tam thất, chè dây, giảo cổ lam, đỗ trọng… Trên cơ sở tiềm năng, lợi thế bản địa và định hướng quy hoạch tổng thể phát triển dược liệu đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tỉnh Lào Cai đang tập trung phát triển vùng trồng cây dược liệu theo hướng nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái bền vững. Ban hành cơ chế chính sách thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, thu hoạch và chế biến sâu sản phẩm dược liệu tại địa phương.

Với chính sách thu hút đầu tư của địa phương, các mô hình sản xuất dược liệu kết hợp du lịch sinh thái tại tỉnh Lào Cai ngày càng phát triển mạnh mẽ. Đây là cơ sở để ngành Nông nghiệp tỉnh Lào Cai từng bước chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng tập trung phát triển cây dược liệu thành sản phẩm hàng hóa có giá trị cao về kinh tế, bền vững về môi trường. Ông Hà Ngọc Đạt – Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng và Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp & Môi trường Lào Cai) nhấn mạnh: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, phù hợp với từng vùng sinh thái thì góp phần thúc đẩy tốc độ tăng trưởng của ngành nông nghiệp và nâng cao đời sống người dân.

Bỏ thuốc lá, trồng dược liệu không chỉ là chuyển đổi mô hình sản xuất, mà còn là sự chuyển biến về nhận thức của chính quyền và người dân tỉnh Lào Cai trọng định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, thân thiện môi trường dựa trên đặc trưng khí hậu và giá trị văn hóa bản địa. Quá trình được kỳ vọng sẽ đem lại thu nhập ổn định cho bà con nông dân, góp phần gìn giữ hệ sinh thái và tri thức bản địa, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững ở các địa bàn vùng cao, vùng biên giới của Lào Cai.