Nông nghiệp số – chìa khóa thoát nghèo bền vững cho nông dân trong bối cảnh mới

Giảm nghèo trong giai đoạn hiện nay không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ trước mắt, mà quan trọng hơn là giúp người nông dân có năng lực tự tạo thu nhập ổn định và lâu dài. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thị trường nông sản biến động khó lường, nông nghiệp truyền thống dựa vào kinh nghiệm và thương lái đang bộc lộ nhiều rủi ro, khiến người nông dân – đặc biệt là hộ nghèo, cận nghèo – dễ rơi vào vòng luẩn quẩn “được mùa mất giá, được giá mất mùa”.

Nông nghiệp số đang từng bước trở thành công cụ quan trọng, giúp người nông dân thoát nghèo bằng chính tri thức, dữ liệu và khả năng kết nối thị trường, thay vì chỉ trông chờ vào hỗ trợ.

Một trong những điểm nghẽn lớn khiến nhiều hộ nông dân khó thoát nghèo là sản xuất manh mún, thiếu thông tin thị trường, chi phí cao nhưng giá bán thấp. Khi ứng dụng công nghệ số – từ ghi chép nhật ký canh tác, quản lý vật tư đến kết nối tiêu thụ – người nông dân có thể giảm chi phí đầu vào và hạn chế rủi ro đầu ra.

Ông Đào Hữu Thuân, chủ trang trại gà đẻ trứng tại xã Mao Điền, thành phố Hải Phòng đã lựa chọn đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, coi công nghệ như một “phao cứu sinh” cho sinh kế gia đình. Ông Thuân chia sẻ: Điều quan trọng không chỉ là tiêu thụ được sản phẩm, mà là có nguồn thu đều, ổn định, giúp hộ sản xuất nhỏ tránh nguy cơ tái nghèo khi thị trường biến động. 

“Từ khi vào cái giao dịch kỹ thuật số này thì hàng nhà mình trôi đều đều,  có thêm kênh này thì tôi thấy bán hàng chắc chắn, tin cậy hơn và xác định là nguồn lâu dài.” Ông Thuân cho biết thêm

Khi tham gia vào các mô hình sản xuất số hóa, người nông dân không còn đơn lẻ mà trở thành mắt xích trong chuỗi giá trị. Tại HTX Bảo tồn và Phát triển Dược liệu Sóc Sơn (Hà Nội), việc gắn mã truy xuất nguồn gốc cho từng sản phẩm đã giúp HTX tiếp cận những thị trường khó tính, nâng giá trị sản phẩm và tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương. Bà Nguyễn Thanh Tuyền, Giám đốc HTX Bảo tồn và Phát triển Dược liệu Sóc Sơn cho biết: Công nghệ không chỉ giúp “bán được hàng”, mà quan trọng hơn là giúp người nông dân chứng minh chất lượng sản phẩm bằng dữ liệu, từ đó nâng vị thế trong đàm phán giá và giảm phụ thuộc vào trung gian – một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến người nghèo khó bứt phá. 

Cập nhật nội dung website, tận dụng tối đa các công cụ trên mạng xã hội để quảng bá sản phẩm từ mới lạ đã trở thành công việc thường ngày của ông Đinh Văn Hồng, Giám đốc Hợp tác xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh. Ông Hồng cho biết, qua sàn thương mại điện tử, ông có được thông tin cập nhật về thị hiếu của khách hàng, sản phẩm của đối thủ cạnh tranh… giúp các HTX, hộ sản xuất đổi mới công nghệ, cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng của hàng hóa và dịch vụ. 

"Cách thức trao đổi ở đây sẽ thay đổi tư duy của người tiêu dùng, tư duy sản xuất của người nông dân, từ đó họ quan tâm sản phẩm sạch để đưa ra thị trường. Chúng tôi sẽ có phối hợp chặt chẽ để làm sao tất cả sản phẩm được kiểm duyệt và có truy suất nguồn gốc rõ ràng" . Ông Hồng nhấn mạnh

Chính phủ đã xác định chuyển đổi số quốc gia là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, trong đó khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng vai trò then chốt đối với vùng khó khăn. Với nông nghiệp, chuyển đổi số không tách rời mục tiêu giảm nghèo, mà gắn trực tiếp với việc minh bạch hóa quy trình sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho người dân. Trên những cánh đồng hôm nay, người nông dân không chỉ mang theo cuốc, liềm, mà còn sử dụng điện thoại thông minh như một công cụ lao động mới.

Không chỉ ở khâu tiêu thụ, nông nghiệp số còn giúp người dân vùng nông thôn, miền núi tiếp cận kiến thức kỹ thuật, chính sách hỗ trợ nhanh hơn và bình đẳng hơn. Theo ông Nguyễn Phi Hiệp, Tổng Giám đốc Liên hiệp HTX Kinh tế số Việt Nam, điểm yếu lớn nhất của nông nghiệp Việt Nam không phải là năng suất, mà là thiếu dữ liệu để chứng minh giá trị.

Giảm nghèo bền vững chỉ thực sự đạt được khi người dân tự làm chủ sinh kế của mình. Chuyển đổi số trong nông nghiệp đã và đang tạo ra những chuyển biến tích cực về thu nhập, việc làm và khả năng tiếp cận thông tin của người dân vùng khó khăn. Không chỉ giúp bán được sản phẩm với giá cao hơn, công nghệ còn giúp người dân tiếp cận chính sách, dịch vụ công, y tế, giáo dục thuận lợi hơn – những yếu tố cốt lõi của giảm nghèo đa chiều.

Chuyển đổi số không phải là câu chuyện của máy móc hay phần mềm, mà là câu chuyện của con người. Khi công nghệ được đưa đến đúng nơi, đúng đối tượng, nó trở thành chìa khóa mở ra cơ hội thoát nghèo bền vững.

Hà Phương