Phát triển kinh tế hợp tác xã là động lực cải thiện sinh kế người dân (04/12/2025)

Thành lập từ năm 2019, Hợp tác xã Măng Lục trúc Lâm Sinh Ngọc Châu ở xã Ngọc Thiện (tỉnh Bắc Ninh) là đơn vị sản xuất, chế biến các sản phẩm từ măng. Từ 8 thành viên ban đầu, HTX Măng Lục trúc Lâm sinh Ngọc Châu đã phát triển thành gần 30 thành viên với tổng diện tích là khoảng hơn 140 ha, trong đó khoảng 80 ha đang cho thu hoạch. Hiện nay, HTX Măng Lục trúc Lâm Sinh Ngọc Châu giải quyết công ăn việc làm cho khoảng 30 lao động thường xuyên tại địa phương với mức thu nhập trung bình từ 8 – 10 triệu đồng/tháng. Thời điểm chính vụ thu hoạch, số lao động làm việc tại HTX có thể lên tới 60 – 70 người, trong đó nhiều lao động thuộc diện gia đình khó khăn, hộ nghèo và cận nghèo.

Để gần 10 triệu hộ dân, trong đó có nhiều hộ nghèo, cận nghèo cải thiện sinh kế, nâng cao thu nhập thì việc tăng cường vai trò kết nối của tổ chức hợp tác xã là hết sức cần thiết. Tuy nhiên, muốn HTX phát huy được vai trò này thì tổ chức kinh tế này cần đẩy mạnh đổi mới hình thức hoạt động dựa trên việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số.

Hiện nay, chuyển đổi số đang là một trong những định hướng lớn của Chính phủ, vì vậy để tổ chức hợp tác xã chuyển đổi số thành công thì cần có sự hỗ trợ của cơ quan quản lý nhà nước, đồng hành của doanh nghiệp và sự chủ động, tích cực tham gia từ chính bà con nông dân.

- Ngăn lửa giữ rừng Ba Vì;

- Quản lý hồ đập tư nhân làm sao để an toàn?

- Phát huy vai trò của chính quyền và người dân trong quản lý, vận hành công trình nước sạch.

- Chuyển đổi cây thuốc lá sang cây trồng khác: có chủ trương nhưng cần lộ trình.

          Chính phủ đã chỉ đạo ngành Nông nghiệp và môi trường nghiên cứu các phương án để chuyển đổi cây thuốc lá sang cây trồng khác, thực hiện Chiến lược phòng chống tác hại của thuốc lá cũng như phát triển nông nghiệp, môi trường bền vững. Chủ trương phù hợp với các cam kết và chiến lược phòng chống tác hại thuốc lá của Chính phủ nhưng quá trình thực hiện cần có lộ trình và các chính sách đảm bảo hài hoà lợi ích giữa các bên và sinh kế cho người dân.

            Hiện tại có gần 38,2 ngàn hộ với 28,2 ngàn lao động trong độ tuổi tham gia sản xuất cây thuốc lá tại 17 tỉnh trên cả nước. Tại tỉnh Gia Lai, theo ông Hoàng Thi Thơ, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt, Sở NN &MT Gia Lai, diện tích trồng thuốc lá năm 2025 của tỉnh là hơn 4.400 ha. So với các cây trồng nông nghiệp khác, cây thuốc lá cho thu nhập khá, từ 80-100 triệu đồng/ha/vụ. Tuy nhiên, trồng cây thuốc lá cũng ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, đất đai, rừng và sức khoẻ của người trồng. Ông Hoàng Thi Thơ cho rằng, việc chuyển đổi là cần thiết nhưng cần phải thực hiện từng bước, tập trung vào các vùng năng suất thấp và phải có chính sách hỗ trợ vốn cùng việc đảm bảo đầu ra ổn định cho nông dân để quá trình chuyển đổi bền vững.

          Xã IarSai là một trong những địa phương trồng nhiều cây thuốc lá ở tỉnh Gia Lai, với gần 700 ha. Ông Võ Ngọc Châu, Chủ tịch UBND xã IarSai cho biết, thực tế, xã IarASai đã chuyển đổi khá nhiều diện tích sang trồng mía, nhưng do thu nhập từ mía vẫn chưa bằng được cây thuốc lá nên người dân vẫn chưa mặn mà. Ông Võ Ngọc Châu cho rằng, để chuyển đổi được cây thuốc lá sang cây trồng khác, thì cần chọn lựa được cây trồng nào có thu nhập ổn định và nhà nước  cũng cần đầu tư hạ tầng thuỷ lợi để phục vụ sản xuất:  Nói chung thì về công tắc thì thuốc lá thì nó chủ trương mình là cấm sử dụng thuốc lá thì nó rất là chuyển đổi là hợp lý. Nhưng bây giờ quan trọng là chuyển đổi đối với người dân là chúng ta phải chuyển đổi tính cái hướng người dân là chúng ta chuyển đổi ra cái gì. Cho hợp lý vì cái vùng đất vùng đất Tây Nguyên nó cũng hơi khô càng sổ đá mà nước thế lợi thì đồng anh là diện tích là 47000 h nhưng mà hiện tại nó thì diện tích tưới thì có được có ngàn mấy chưa được chưa tới ngàn hết ta nên là cũng khó.

           

         Còn tại xã Phú Túc, địa bàn trồng cây thuốc lá chất lượng cao với giống thuốc lá sợi vàng, cây thuốc lá trở thành cây xoá đói giảm nghèo cho bà con nơi đây khi mang lại lợi nhuận trên 100 triệu đồng/ha trong 4 tháng chăm sóc. Vì thế, theo ông Đặng Hoài Châu, Chủ tịch UBND xã Phú Túc, tỉnh Gia Lai, nếu thực hiện chuyển đổi cây thuốc lá sang cây trồng khác cần có lộ trình chuyển đổi phù hợp: Thiếu cây trồng thay thế có giá trị tương đương là rào cản lớn nhất, và địa phương cũng kiến nghị Nhà nước cần có hỗ trợ cụ thể và duy trì ổn định diện tích thuốc lá tại các vùng thâm canh lớn, đồng thời tìm kiếm lộ trình chuyển đổi phù hợp.

          Ngành nông nghiệp và môi trường cho biết, chuyển đổi diện tích trồng cây thuốc lá sang cây trồng khác cần căn cứ vào hiện trạng sản xuất, hiệu quả kinh tế, điều kiện tự nhiên – xã hội và khả năng tiếp cận thị trường.

          Theo ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và PTNT, Bộ NN&MT, việc chuyển đổi cây thuốc lá cần đảm bảo hài hoà lợi ích giữa các bên: Chúng tôi cân nhắc những cái giải pháp liên quan đến cái chuyện là chỗ nào mà mà nó nhỏ lẻ mà hiện nay không liên kết được thì phải hỗ trợ để người ta chuyển đổi cây trồng khác. Tiêu chí thứ hai là chỗ nào mà tạo ra cái áp lực ừ sấy mà nó nó áp lực lên môi trường, lên gỗ, lên canh tác rừng thì cũng nên khoanh lại và định hướng chuyển đổi ở những chỗ như vậy. Đi kèm với nó là mình cần phải kể cả chính quyền, nhà nước với lại cái bên ngành thuốc lá đấy phải đồng hành để tiếp tục tăng cái năng suất của cái thuốc lá ở những cái vùng mà còn giữ lại thì lúc đấy quyền lợi của các bên nó mới nó mới

          Chủ trương chuyển đổi cây thuốc lá sang trồng cây khác là phù hợp và cần thiết, tuy nhiên cần có lộ trình và sự tính toán phù hợp cho từng địa phương để đảm bảo sinh kế cho người dân cũng như hài hoà lợi ích giữa các bên liên quan.