Nâng niu từng nhịp đập: Bước tiến điều trị tim bẩm sinh tại Bệnh viện Nhi Trung ương

Bác sỹ Đặng Văn Thức, Phó trưởng Khoa Hồi sức tích cực, Trung tâm tim mạch, BV Nhi trung ương vừa có cuộc gặp gỡ trao đổi cùng cha mẹ 2 bệnh nhi mắc bệnh lý tim bẩm sinh phức tạp nhất là thiểu sản tim trái và chuyển gốc động mạch có sửa chữa. Nhờ được phẫu thuật kịp thời, hai em nhỏ đã có được những nhịp đập khỏe mạnh trong lồng ngực.

Bố của bệnh nhi 10 ngày tuổi bị thiểu sản tim trái xúc động cho biết: "Gia đình khi được nghe bác sĩ truyền tải thông tin như thế, cảm xúc đầu tiên là vui và hạnh phúc.Trong gia đình mà có một người thân như người con như thế mà đang bị can bệnh như thế, thực sự cũng mất ăn mất ngủ. Nhưng mà đến ngày hôm nay nghe bác sĩ nói như thế, gia đình rất là phấn khởi". 

Sau khi trải qua các cuộc phẫu thuật bệnh lý chuyển gốc động mạch có sửa chữa, bệnh nhi 3 tuổi đã cai được máy thở và có thể ăn uống trở lại. Mẹ bệnh nhân bày tỏ: "Trước khi cháu mổ, ca bệnh của cháu như bác sỹ giải thích là một ca tương đối phức tạp và tiên lượng xấu.Sau khi cháu mổ thì cũng có các tình trạng như sốt, nhiễm trùng, phù phổ, gia đình cũng rất là lo. Nhưng mà mỗi ngày được bác sĩ chăm sóc, thuốc men, khoa học kỹ thuật, mỗi ngày cháu đều có một bước biến truyền tốt hơn.  Đến khi hôm nay bác thông báo cháu có thể tự thở và bắt đầu ăn lại thì gia đình rất là vui

Bác sỹ Đặng Văn Thức, Phó trưởng Khoa Hồi sức tích cực, Trung tâm tim mạch, BV Nhi trung ương cho biết: "Thành công như hai ca bệnh này thể hiện được vị thế, sự nỗ lực đồng lòng của cả một team, cả một nhóm.  Không phải chỉ dừng lại ở phẫu thuật mà còn có sự hỗ trợ giúp đỡ của các chuyên khoa nội tìm mạch, gây mê, chạy máy, hồi sức cũng như là quản lý bệnh nhân sau phẫu thuật" 

PGS-TS Nguyễn Lý Thịnh Trường, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết, chuyển gốc động mạch có sửa chữa là một trong những bệnh tim bẩm sinh phức tạp, không phải cơ sở y tế nào cũng thực hiện được. Dị tật xuất hiện từ khi trẻ chào đời, khiến các buồng tim và động mạch lớn bị đảo vị trí, làm rối loạn nghiêm trọng tuần hoàn máu. Đây là dị tật tim bẩm sinh nguy hiểm, khiến máu giàu ôxy không được đưa hiệu quả đến các cơ quan. Nếu không được phẫu thuật sớm, tỉ lệ tử vong rất cao vào khoảng 30% trong tuần đầu sau sinh, 50% trong tháng đầu và tới 90% trong năm đầu đời.

Ở những trẻ sơ sinh mắc thiểu sản tim trái, các em bé không thể thực hiện chức năng bình thường của mình, có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hoặc trẻ có thể tử vong ngay từ giai đoạn sơ sinh.

PGS.TS Nguyễn Lý Thịnh Trường khẳng định: "Chúng tôi sẽ tìm mọi cách để có thể giảm thiểu được tỷ lệ biến chứng ở mức độ tối đa nhất, ở mức độ thấp nhất có thể. Như thế nó sẽ giảm giảm gánh nặng cho các gia đình. Và đứa trẻ sau khi mổ xong thì gần như có thể hoàn tpàn lành lặn mặc dù là tổn thương ở bên trong tim của các bạn ấy nó vô cùng là phức tạp.  Hầu hết là các trường hợp thì các bạn ấy sẽ chỉ cần mổ 1 hoặc là 2 lần nữa, là sau đó là cấu trúc tim của bạn ấy trở về cấu trúc bình thường"

Mỗi năm, Trung tâm Tim mạch của Bệnh viện Nhi Trung ương phẫu thuật hàng trăm trẻ mắc các bệnh lý tim bẩm sinh nghiêm trọng, với tỉ lệ thành công tương đương nhiều trung tâm lớn trên thế giới. Một ca mổ thường kéo dài 10–12 giờ, cần sự phối hợp của nhiều chuyên khoa như phẫu thuật tim mạch, gây mê – hồi sức và hồi sức sau mổ. Chi phí phẫu thuật chuyển gốc động mạch có sửa chữa tại Mỹ có thể lên tới 500.000 USD (khoảng 13 tỉ đồng), trong khi nước ta, chi phí khoảng 5.000 USD (khoảng 130 triệu đồng) nhưng hiệu quả điều trị được đánh giá tương đương. TS.BS Cao Việt Tùng, Phó Giám đốc BV Nhi Trung ương nhận định, chặng đường 10 năm nỗ lực nâng cao trình độ chuyên môn, phát triển kỹ thuật cao đã góp phần cứu sống hàng nghìn bệnh nhi mắc bệnh lý tim mạch tại Việt Nam: "Số liệu đã chứng minh sau khi so sánh với trung tâm Bắc Mỹ, thì chúng tôi thấy là mặt bệnh mà chúng ta phẫu thuật được, là về tính phức tạp là chúng ta ngang bằng. Trên thế giới thì 1 trung tâm tim mạnh có thể phẫu thuật 400 ca đến 500 bệnh nhân trong 1 năm là số lượng lớn. Nhưng tại Bệnh viện Nhi Trung ương, chúng tôi phẫu thuật trên 1.000 ca/năm. Và như vậy thì trong khoảng tầm từ 2020 đến nay thì chúng tôi đã làm được các ca phức tạp,  nhưng chúng tôi tập trung chuẩn hóa các quy trình, để nâng cao tính hiệu quả của phẫu thuật. Thì đây là những điểm nhấn mà tôi nghĩ là cũng là quả ngọt,  mà sau 10 năm chúng tôi có thể làm được, và tỷ lệ tử vong chỉ có 2,3%" 

GS-TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết, sau chặng đường 10 năm phát triển, Trung tâm Tim mạch, BV Nhi trung ương đã thực hiện hơn 10 nghìn ca phẫu thuật tim hở, khoảng 5 nghìn ca phẫu thuật tim kín, gần 7 nghìn ca can thiệp tim mạch và hơn 2 nghìn ca can thiệp điều trị rối loạn nhịp cho bệnh nhi. Riêng đối với phẫu thuật tim hở, tỷ lệ này duy trì ở mức 1,8-2,5%, tương đương với nhiều trung tâm tim mạch tại các quốc gia có hệ thống y tế phát triển như Hoa Kỳ, các nước châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Trung tâm hiện nay là cơ sở hàng đầu của khu vực Đông Nam Á về phẫu thuật tim sơ sinh cũng như các bệnh lý tim bẩm sinh phức tạp. Nhiều bệnh nhi được phẫu thuật khi mới vài ngày tuổi, cân nặng thấp và mắc dị tật tim bẩm sinh phức tạp kèm suy hô hấp hoặc suy đa cơ quan. Hiện trung tâm là đơn vị có số lượng trẻ sơ sinh được phẫu thuật tim bẩm sinh lớn nhất Đông Nam Á, với khoảng 300 ca mỗi năm:

"Tại Bệnh viện Nhi Trung ương thì vấn đề thứ nhất là chúng tôi can thiệp được từ những em bé từ sơ sinh trong cả điều trị nội khoa, phẫu thuật và điều trị tim mạch ngay từ khi trẻ ra đời, ở tình trạng có cân nặng thấp hay là có suy hấp hay suy tim thì chúng tôi đều có thể tiếp cận được với em bé.  Với những kỹ thuật thì tùy theo từng dị tật của tim bẩm sinh.  Hiện nay theo đánh giá của giáo sư Sano, giáo sư cũng là người hỗ trợ cho chúng tôi từ gần 10 năm nay,  thì đánh giá được rằng, các bạn phẫu thuật viên ở đây đã làm được những kỹ thuật trình độ cao nhất về lĩnh vực tim bẩm sinh" - GS.TS Trần Minh Điển khẳng định.

 Theo thống kê, bệnh tim bẩm sinh gặp ở khoảng 0,8–1% trẻ sinh sống. Một số dạng bệnh nặng có thể gây tử vong ngay trong giai đoạn sơ sinh nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Trong hai ngày 12-13/3, nhân dịp kỷ niệm 10 năm thành lập, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương đã tổ chức Hội nghị “Cập nhật kinh nghiệm chẩn đoán, điều trị tim bẩm sinh phức tạp” và nhận danh hiệu “Trung tâm Tim mạch xuất sắc”. Hội nghị  có sự tham gia của 25 báo cáo viên và chuyên gia quốc tế, trên 35 báo cáo viên và chuyên gia trong nước, với nhiều báo cáo chuyên sâu về kết quả phẫu thuật điều trị tim bẩm sinh phức tạp như chuyển gốc động mạch, thất phải hai đường ra, teo phổi - thông liên thất, tứ chứng Fallot, phẫu thuật tim một thất, phẫu thuật tim ít xâm lấn...

Bên cạnh đó, Hội nghị cũng cập nhật toàn bộ chiến lược gây mê - hồi sức tim mạch, hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể, định hướng thực hành hồi phục sớm sau phẫu thuật nhằm bảo đảm chất lượng tối ưu cho các em bé mắc bệnh tim bẩm sinh.

Trong 2 ngày hội nghị, các bác sĩ phẫu thuật và truyền hình trực tiếp 4 ca bệnh tim cấu trúc phức tạp, trong đó có trường hợp bệnh nhi chỉ nặng 1kg, trẻ đã có biểu hiện suy hô hấp và suy tim nghiêm trọng./.

                                                                                                                                                                         Thúy Ngà