Mới đây, tỉnh Vĩnh Long vừa khởi động 4 dự án điện gió với tổng vốn hơn 11.284 tỷ đồng, công suất 224 MW, dự kiến vận hành vào cuối năm 2026. Khi hoàn thành, các dự án sẽ cung cấp khoảng 718 triệu kWh mỗi năm, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải, tạo việc làm cho hàng trăm lao động, tăng thu ngân sách khoảng 115 tỷ đồng mỗi năm và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Đây cũng là bước đi quan trọng để Vĩnh Long hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất năng lượng tái tạo và đô thị phát triển hiện đại vào năm 2030. Ông Lê Minh Trí – Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Toà án nhân dân tối cao gợi ý định hướng phát triển của tỉnh Vĩnh Long trong thời gian tới:

"Cùng với nông nghiệp, công nghiệp và năng lượng phải trở thành động lực bước phá. Với lợi thế bờ biển dài, nguồn tài nguyên nắng và gió, dồi dào, Vĩnh Long hoàn toàn có thể trở thành trung tâm sản xuất năng lượng tái tạo của cả nước, gắn với phát triển công nghiệp phụ trợ, dịch vụ logistics và chuỗi cung ứng thiết bị năng lượng sạch. Nếu biết khai thác đúng mức, kinh tế biển sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần đưa tỉnh vươn lên trong vùng và cả nước".

Tuy vậy, việc thay đổi nhận thức sử dụng năng lượng tái tạo và công nghệ các bon thay thế cho nhiên liệu hóa thạch tại VN hiện đang gặp những thách thức sau: Chi phí đầu tư ban đầu khá cao do yêu cầu trang bị hệ thống công nghệ hiện đại và thiết bị chuyên dụng. Tính ổn định còn hạn chế vì phụ thuộc vào yếu tố tự nhiên như thời tiết, địa hình hay mùa vụ, dễ bị gián đoạn trong điều kiện môi trường không thuận lợi.

Nhiều chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng “điểm nghẽn” trong cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đang cản trở phát triển năng lượng tái tạo. Ông Trần Huỳnh Ngọc - Phó giám đốc Trung tâm Đào tạo và nghiên cứu phát triển thuộc Công ty Cổ phần tư vấn xây dựng Điện 2 cho rằng:

"Khu công nghiệp là đơn vị bán lẻ điện ở khu công nghiệp là đơn vị tham gia vào quá trình DPPA này. Tuy nhiên, hiện nay theo Nghị định 57, họ tham gia với tư cách là bên được ủy quyền đại diện cho khách hàng lớn tham gia vào cơ chế DPPA, chứ họ không tham gia với tư cách là bên mua điện. Khi việc mua bán qua 1 tầng ủy quyền như vậy thì việc tiếp cận điện xanh của doanh nghiệp sẽ bị hạn chế hơn. Tôi đề nghị nên chăng cho khu công nghiệp được phép trở thành như là đơn vị trực tiếp tham gia như 1 khách hàng DPPA".

Việc phát triển năng lượng tái tạo hiện nay vẫn gặp nhiều trở ngại do công nghệ chưa hoàn thiện, hạ tầng hạn chế, thiếu nhân lực, kinh nghiệm vận hành và sự thiếu đồng bộ về chính sách, pháp lý. Bên cạnh đó, nhận thức của cộng đồng còn hạn chế, cạnh tranh với năng lượng hóa thạch và thách thức trong quản lý rủi ro cũng làm chậm quá trình chuyển đổi. Để thúc đẩy sử dụng hiệu quả năng lượng sạch, cần đánh giá nhu cầu, phân tích chi phí – lợi ích, lựa chọn công nghệ phù hợp, đào tạo nhân lực và tận dụng các chính sách hỗ trợ, đồng thời doanh nghiệp phải xây dựng kế hoạch bài bản và truyền thông để nâng cao nhận thức về lợi ích lâu dài.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và xu hướng phát triển bền vững toàn cầu, chuyển đổi xanh trở thành yêu cầu tất yếu, với doanh nghiệp tư nhân giữ vai trò trung tâm trong đổi mới sáng tạo và xây dựng mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn. Một trong những hướng đi chiến lược là phát triển Hydrogen xanh nhằm giảm phát thải và tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Nhận thức được điều này, Chính phủ đã ban hành Chiến lược phát triển năng lượng Hydrogen đến năm 2030, tầm nhìn 2050, đặt mục tiêu đạt công suất sản xuất từ 10 đến 20 triệu tấn mỗi năm vào năm 2050 và hội nhập với thị trường năng lượng tái tạo toàn cầu. Chia sẻ về chiến lược phát triển năng lượng Hydrogen tại nước ta, ông Đặng Hải Anh, Phó Vụ trưởng Vụ dầu khí và than, Bộ Công thương cho biết:

"Về mục tiêu tổng quát phát triển hệ sinh thái năng lượng Hydrogen bao gồm sản xuất lưu trữ, vận chuyển và sử dụng Hydrogen với hạ tầng đồng bộ, hiện đại, dựa trên năng lượng tái tạo, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng thực hiện mục tiêu quốc gia biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh. Đối với cả chiến lược Halogen đưa ra định hướng về: sản xuất năng lượng Hydrogen; lĩnh vực sử dụng năng lượng Hydrogen; lĩnh vực tồn trữ, vận chuyển và phân phối Hydrogen; xuất khẩu năng lượng Hydrogen đối với cả 4 lĩnh vực này định hướng đến giai đoạn 2030 trong sản xuất năng lượng chúng ta sẽ triển khai áp dụng công nghệ tiên tiến trên thế giới trong sản xuất Hydrogen, đến năm 2050 thì chúng ta sẽ tiếp thu và làm chủ công nghệ này".

Mới đây, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 70-NQ/TW về đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo Nghị quyết, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia vững chắc, với nguồn cung cấp đầy đủ, ổn định và chất lượng cao. Cụ thể: Tổng cung năng lượng sơ cấp dự kiến đạt 150-170 triệu tấn dầu quy đổi; Tổng công suất các nguồn điện khoảng 183-236 GW, với tổng sản lượng điện từ 560-624 tỉ KWh; Tỉ lệ năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp sẽ đạt khoảng 25-30%; Giảm phát thải khí nhà kính từ 15-35% so với kịch bản phát triển thông thường; Hệ thống điện sẽ trở nên thông minh và hiệu quả, với độ tin cậy cung cấp điện và chỉ số tiếp cận điện năng nằm trong top 3 ASEAN; Các cơ sở lọc dầu sẽ đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu trong nước./.